EURASIAN JOURNAL OF

FAMILY MEDICINE

AVRASYA AİLE HEKİMLİĞİ DERGİSİ

Total Visitors : 109,041

 

Ortaokul ve Lise Öğrencileri Arasında İnternet Bağımlılığı ve Kuru Göz Hastalığının Değerlendirilmesi

Evaluation of Internet Addiction and Dry Eye Disease Among Secondary and High School Students

Ramazan Sağlan, Emrah Atay, Zeynep Demirtaş, Ece Elif Öcal, Didem Arslantaş, Alaettin Ünsal

 

How to cite / Atıf için: Sağlan R, Atay E, Demirtaş Z, Öcal EE, Arslantaş D, Ünsal A. Ortaokul ve Lise Öğrencileri Arasında İnternet Bağımlılığı ve Kuru Göz Hastalığının Değerlendirilmesi. Euras J Fam Med 2017;6(3):117-26

 

Original Research / Orijinal Araştırma


ÖZET

Amaç: Ortaokul ve lise öğrencileri arasında internet bağımlılığı sıklığının saptanması, ilişkili olduğu düşünülen bazı değişkenlerin incelenmesi ve kuru göz hastalığının değerlendirilmesidir.

Yöntem: Toplam 2309 öğrenci (%78,2) çalışma grubunu oluşturmuştur. Kuru göz hastalığının değerlendirilmesi için Ocular Surface Dısease Index (OSDI) Kuru Göz Ölçeği, kullanıldı. Öğrencilerin İnternet bağımlılığı Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği ile değerlendirildi. 

Bulgular: Bu çalışmada internet bağımlılığı sıklığı %7,4 (n=170) olarak saptanmıştır. Çalışmada A tipi kişiliğe sahip olmak, sigara içmek, 2 saat ve üzerinde günlük internet kullanmak ve günde en az bir kez internete girmek internet bağımlılığı için önemli risk faktörleri olarak bulundu(her biri için; p ≤ 0,05). Çalışmada Young internet bağımlılığı ölçeği ile OSDI ölçeğinden alınan puanlar arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki saptanmıştır (r=0,285; p=0,000). 

Sonuç: İnternet bağımlılığı Mahmudiye ve Sivrihisar ilçelerinde öğrenim görmekte olan ortaokul ve lise öğrencilerinde önemli bir sağlık sorundur. 

Anahtar kelimeler: internet bağımlılığı, kuru göz sendromları, adölesan

ABSTRACT

Objective: The aim of this study is to determine the prevalence of internet addiction and to evaluate the associated factors and dry eye disease among secondary and high school students.

Material and methods: A total of 2309 students (78.2%) formed the study group. Ocular Surface Dısease Index (OSDI) Dry Eye Scale was used for the evaluation of dry eye disease. Internet addiction of students was assessed by the Young Internet Addiction Scale. 

Results: The prevalence of internet addiction was 7.4% (n=170) in the study. Having type A personality, smoking, use 2 hours per day on the internet and access the internet at least once a day were found to be significant risk factors for internet addiction in the study (each p ≤ 0.05). There was a weak positive correlation between the Young Internet Addiction Scale and the score of OSDI scale in the study (r = 0.285, p = 0.000).

Conclusions: Internet addiction is an important health problem in secondary and high school students studying in Mahmudiye and Sivrihisar districts. 

Keywords: internet addiction, dry eye syndromes, adolescent


 

Giriş

Günümüzde internet, gençler ve yetişkinler için eğlence ve bilgiye erişimde önemli araçlardan biri haline gelmiştir. Bilgiye erişmek ve dünyadaki diğer insanlarla kolay ve hızlı iletişim kurabilmek gibi pek çok avantaj sunmasının yanında internetin kontrolsüz kullanımının sosyal, psikolojik ve fiziksel açıdan olumsuz sonuçları da beraberinde getirdiği açıktır. Bu olumsuz sonuçlardan biri de internet bağımlılığıdır (1,2). İnternet bağımlılığı, Young tarafından, internetin aşırı kullanılması isteğinin önüne geçilememesi, internete bağlı olmadan geçirilen zamanın önemini yitirmesi, yoksun kalındığında aşırı sinirlilik hali, saldırganlık, kişinin iş, sosyal ve ailevi hayatının giderek bozulması olarak tanımlanmıştır (3). Oysa DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5)’te, ‘daha ileri araştırmalar gerektiren durumlar’ başlığı altında ‘İnternet Oyun Oynama Bozukluğu’ (Internet Gaming Disorder) olarak yer verilmiştir (4).

İnternet bağımlılığının etiyolojisi kesin olarak bilinmemektedir. Kişinin genetik yatkınlığının internet bağımlılığı ile ilişkili olabileceğini bildiren çalışmalar vardır (5,6). İnternet bağımlılığının depresyon, anksiyete, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, sosyal fobi, alkol bağımlılığı, yalnızlık, içe ve dışa dönüklük ve düşük benlik saygısı ile de ilişkili olduğu belirlenmiştir (7-9). Adölesanlar arasında internet bağımlılığı risk faktörleri; erkek cinsiyet, tek ebeveynli aileye sahip olmak, ilk internet kullanma yaşının küçük olması, şehir merkezinde ikamet etmek ve aileden uzakta yaşamak olarak bildirilmiştir (10,11). 

İnternet bağımlılığı uygunsuz oturma pozisyonları nedeniyle kas-iskelet sistemi hastalıkları, uyku bozukluları, sağlıksız beslenme, görme ve konuşma problemleri gibi fiziksel, saldırgan davranışlara eğilim, yüksek intihar riski, depresyon gibi psikolojik, düşük akademik performans, çatışmalı aile ilişkileri gibi sosyal sorunlara yol açabilir (12,13). Uzun süre bilgisayar kullanımına bağlı immobilite, derin ven trombozu ve pulmoner emboli riskini arttırabilir. Aralıksız online bilgisayar oyunu oynamaya bağlı ani ölümler de rapor edilmiştir (14).

Uzun süreli bilgisayar kullanımı gözde irritasyon, yanma hissi, kızarıklık, bulanık görme, çift görme ile seyreden göz patolojilerine sebep olabilir. Oküler yüzey hasarı ile birlikte görme bozukluğu ile sonuçlanabilen gözyaşı filmi ve oküler yüzeyin multifaktoriyel bir hastalığı olan kuru göz hastalığı da bu patolojilerden biridir. Normalde dakikadaki göz kırpma sayısı 10-15 arasında değişmekte olup bilgisayar kullanımı esnasında bu sayı yaklaşık % 60,0 azalmaktadır. Oküler yüzey alanının açıkta kalma süresindeki artış ile oküler yüzey daha fazla dış ortama maruz kalmakta ve göz yaşının buharlaşması sonucu ağrı, yanma, kuruluk, kaşıntı, görme bozukluğu semptomlarıyla seyreden kuru göz hastalığı ortaya çıkmaktadır (15-17).

Bu çalışma Eskişehir ili, Sivrihisar ve Mahmudiye ilçelerinde öğrenim görmekte olan ortaokul ve lise öğrencileri arasında internet bağımlılığı sıklığının saptanması, ilişkili olduğu düşünülen bazı değişkenlerin incelenmesi ve kuru göz hastalığının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.

Yöntem

Çalışma 01 Kasım-30 Aralık 2016 tarihleri arasında Sivrihisar ve Mahmudiye ilçe merkezlerinde öğrenim görmekte olan ortaokul ve lise öğrencileri üzerinde yapılan kesitsel tipte bir araştırmadır.

Sivrihisar ilçe merkezinde bulunan 7 lise, 4 ortaokulda öğrenim görmekte olan öğrenci sayısı toplam 2050’dir. Mahmudiye ilçe merkezinde bulunan 4 lise, 3 ortaokulda öğrenim görmekte olan öğrenci sayısı toplam 900’dür. Çalışma süresince okullarda bulunan ve çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 2309 öğrenci (%78,2) çalışma grubunu oluşturmuştur.

Bu çalışmada veri toplamak amacıyla çalışmanın amacına uygun olarak literatürden de faydalanılarak bir anket form hazırlandı (18-23). Kullanılan anket formu 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm öğrencilerin bazı sosyodemografik özelliklerini (okulu, sınıfı, yaşı, cinsiyeti, kişilik tipi, aile tipi, aile gelir durumu, anne-baba öğrenim ve çalışma durumu, kardeş sayısı ve kaçıncı çocuk olduğu, sigara içme durumu, ilaç kullanmayı gerektiren hekim tanılı hastalık öyküsü) ve internet bağımlılığı ile ilişkili olduğu düşünülen bazı değişkenleri (ilk internet kullanma yaşı, bir günde internet başında geçirilen ortalama süre, internet kullanma sıklığı, internet kullanma amaçları, kaldığı yer ve kaldığı yerde internete erişim durumu, internete erişim yeri, kendine ait cep telefon varlığı ve cep telefonundan  internete erişim durumu, gazete/kitap okuma alışkanlığı, günlük ortalama televizyon izleme süresi) içermektedir. İkinci bölüm Oküler Yüzey Hastalık İndeksi (OSDI) ölçeği, üçüncü kısım ise Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği’nin sorularından oluşmaktadır.

Çalışma için Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ nun onayı (18 Ekim 2016 tarih ve 80558721/G-287 sayılı kararı) ve Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün yazılı izni alınmıştır. İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinden sözlü izinler alınması ve okul yönetimleriyle görüşülmesinin ardından belirlenen randevu gün ve saatlerinde okullara gidildi. Çalışma süresince okullarda bulunmayan veya çalışmaya katılmayı kabul etmeyen toplam 641 öğrenci (%21,8) çalışma kapsamı dışında tutuldu.

Bu çalışmada internet bağımlılığı, Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği ile değerlendirildi. Bu ölçek 1998 yılında Young ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olup (24), Türkiye’de geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2001 yılında Bayraktar ve arkadaşları tarafından yapılmıştır (25). Ölçek, 6’lı likert tipi 20 sorudan oluşmakta olup, ölçekten alınabilecek puan 0-100 arasında değişmekte olup, alınan puan arttıkça internet bağımlılığının şiddeti artmaktadır. Çalışmamızda ölçekten 50 ve üzeri puan alanlar şüpheli internet bağımlısı olarak kabul edilmiştir (22,26). 

Öğrenciler arasında kuru göz varlığı ve şiddeti değerlendirilmesinde Oküler Yüzey Hastalık İndeksi (Ocular Surface Disease Index©, OSDI) kullanıldı. Ölçek, 1997 yılında Walt ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olup (27), Türkiye’de geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2006 yılında İrkeç ve arkadaşları tarafından yapılmıştır (28). Ölçek 5’li likert tipi 12 sorudan oluşmakta ve her bir soruya verilen cevap 0-4 arasında puanlanmaktadır. OSDI skoru, her bir soruya verilen puanlar toplamının 25 ile çarpılması ve elde edilen rakamın cevaplanan soru sayısına bölünmesiyle elde edilmektedir. Ölçekten alınacak skor 0-100 arasında değişmekte olup bu değer arttıkça kuru göz hastalığının şiddeti artmaktadır. Bu çalışmada OSDI skoru 13 ve üzeri olanlarda Kuru Göz Sendromu olduğu kabul edilmiştir (21).

Öğrencilerin aile gelir düzeyi kendi algılarına göre iyi, orta, kötü şeklinde tanımlanmıştır. 

Elde edilen veriler IBM SPSS (versiyon 20,0) istatistik paket programında değerlendirildi. Verilerin analizinde Ki-kare testi, Spearman Korelasyon Analizi ve Lojistik Regresyon Analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edildi.

Bulgular

Çalışma grubunu oluşturanların 1084’ü (%46,9) kadın, 1225’i (%53,1) ise erkektir. Yaşları 9-19 yıl arasında değişmekte olup, ortalama 13,99±2,32 yıl idi. Bu çalışmada internet bağımlılığı sıklığı %7,4 (n=170) olarak saptanmıştır. Çalışma grubunda internet bağımlılığı saptanan ve saptanamayan öğrencilerin bazı sosyodemografik özelliklerine göre dağılımı Tablo 1’de verilmiştir.

 

Tablo 1. Çalışma grubunda internet bağımlılığı saptanan ve saptanamayanların bazı sosyodemografik özelliklerine göre dağılımı

 

Çalışmamızda sigara içme sıklığı %11,5 (n=265) olarak saptandı. Öğrencilerden 177’sinde (%7,7) sürekli ilaç kullanmayı gerektiren hekim tanılı bir hastalık öyküsü, öğrencilerin 1036’sının ise (%44,9) kendine ait bilgisayarı vardı. 

Çalışma grubunda İnternet Bağımlılığı olan ve olmayanların İnternet Bağımlılığı ile ilişkili olduğu düşünülen bazı değişkenlere göre dağılımı Tablo 2’de verilmiştir.

 

Tablo 2. Çalışma grubunda internet bağımlılığı olan ve olmayanların internet bağımlılığı ile ilişkili olduğu düşünülen bazı değişkenlere göre dağılımı

 

Çalışma grubunda yapılan analizler sonucu internet bağımlılığı ile kişilik tipi, bir günde internet başında geçirilen süre, sigara içme durumu ve internet kullanma sıklığının ilişkili olduğu saptandı. Bulunan değişkenler kullanılarak yapılan lojistik regresyon analizi sonuçları Tablo 3’te verilmiştir.

 

Tablo 3. Çalışma grubunda İnternet Bağımlılığı ile ilişkili olduğu saptanan değişkenlerle oluşturulan Lojistik Regresyon Modeli sonuçları (step final) 

 

Çalışmamızda öğrenciler internetin en çok %26,0 ile ödev yapmak/ders çalışmak, en az %3,8 ile e-postalarını kontrol etmek amacıyla kullandıklarını bildirmişlerdir. İnternet kullanma nedenlerine göre dağılımı Tablo 4’te verilmiştir.

 

Tablo 4. Çalışma grubundakilerin internet kullanma nedenleri

 

Bu çalışmada öğrenciler arasında kuru göz hastalığı görülme sıklığı  %23,3 (n=539) olarak saptanmıştır. Çalışma grubunda kuru göz hastalığı olan ve olmayanların internet bağımlılığı olan ve olmayanlara göre dağılımı Tablo 5’te verilmiştir.

 

Tablo 5. Çalışma grubunda kuru göz hastalığı olan ve olmayanların internet bağımlılığı olan ve olmayanlara göre dağılımı

 

Çalışma grubundakilerin Young internet bağımlılığı ölçeğinden aldıkları puanlar 0-96 arasında değişmekte olup ortalama puanı 20,63±17,42’ dir. Öğrencilerin OSDI ölçeğinden aldıkları puanlar ise 0-100 arasında değişmekte olup ortalama puanı 21,63±17,86 idi. Young internet bağımlılığı ölçeği ile OSDI ölçeğinden aldıkları puanlar arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki saptanmıştır (r=0,285; p=0,000). Öğrencilerin Young internet bağımlılığı ölçeği ve OSDI ölçeğinden aldıkları puanların dağılımı Grafik 1’de verilmiştir.

 

Şekil 1. Öğrencilerin Young internet bağımlılığı ve OSDI ölçeklerinden aldıkları puanların dağılımı

 

Tartışma

İnternetin temel ortaya çıkış amacı iletişimi arttırmak ve bilgi paylaşımını kolaylaştırmak olmasına rağmen internetin tahmin edilenden daha hızlı yaygınlaşması patolojik aşırı kullanıma ve yeni bir bağımlılık türü olarak nitelenebilecek internet bağımlılığına yol açmaktadır (29). Bu çalışmada internet bağımlılığı sıklığı %7,4 (n=170) olarak saptanmıştır. Çeşitli ülkelerde yapılan bazı çalışmalarda adölesanlar arasında internet bağımlılığı sıklığının %8,2-36,7 arasında değiştiği bildirilmiştir (22,30-32). Türkiye’de ise adölesanlar arasında internet bağımlılığı sıklığı %7,1-32,0 arasında değişmektedir (18,33-35). İnternet bağımlılığı sıklığını değerlendirmek için kullanılan metotların farklılık göstermesi, incelenen popülasyondaki kültürlerin farklılığı ve kullanılan ölçeklerin kestirim değerlerindeki farklılıklar bildirilen farklı sonuçların nedenleri arasında gösterilebilir.

Genel olarak literatürde internet bağımlılığının erkeklerde daha sık olduğunu bildiren çalışmalar rapor edilmekle birlikte, (8,36) internet bağımlılığı ile cinsiyet arasında bir ilişki olmadığını bildiren birkaç çalışma da bulunmaktadır (22,37). Bu araştırmada internet bağımlılığı açısından erkekler ve kadınlar arasında herhangi bir fark saptanmadı.

Çalışma grubunda, internet bağımlılığı görülme sıklığı anne eğitim düzeyi arttıkça artmıştır (p <0.05). Ancak lojistik regresyon analizinde anne eğitim düzeyi, internet bağımlılığı için bir risk faktörü olarak saptanmamıştır. Yapılan çeşitli çalışmalarda da internet bağımlılığı ile anne eğitim durumu arasında herhangi bir ilişki bulunmadığı rapor edilmiştir (38,39). Çevik ve Çelikkaleli’nin yaptıkları bir çalışmada ise anne eğitim düzeyi arttıkça internet bağımlılığı görülme sıklığının arttığı bildirilmiştir (40).

Çalışmamızda öğrenciler internetin en çok %26,0 ile ödev yapmak/ders çalışmak, en az %3,8 ile e-postalarını kontrol etmek amacıyla kullandıklarını bildirmişlerdir. Johanson ve arkadaşlarının Norveç’te 2004 ‘te yaptıkları bir çalışmada ise internetin en sık kullanım amacının e-mail okumak-göndermek olduğu rapor edilmiştir (19). Çin’de yapılan bir başka çalışmada ise internetin en sık kullanım amacının sanal sohbet olduğu saptanmıştır (41). Çalışmalar arasında çıkan bu farklı sonuçların nedenleri arasında çalışmaların farklı yıllarda yapılmalarıyla beraber internet kullanım amaçlarının zamanla çeşitlilik kazanması ve gruplar arasındaki kültürel farklılıklar gösterilebilir.

İnternet'e kolay erişim nedeniyle, kaldığı yerde internet erişimi olan bireylerin olmayanlara göre internet bağımlılığı görülme sıklığının daha yüksek saptanması şaşırtıcı bir sonuç değildir (18). Çalışmada, kaldığı yerde internet erişimi olanlarda internet bağımlılığı olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p <0.05). Bununla birlikte, çalışmada yapılan lojistik regresyon analizi, kaldığı yerde internet erişimi varlığının, internet bağımlılığı için bir risk faktörü olmadığını ortaya koymuştur. Şaşmaz ve arkadaşlarının lise öğrencilerinde yaptıkları bir çalışmada da evde internet erişimi olanlarda internet bağımlılığının olmayanlara göre daha yüksek olduğu bildirilmiştir. Ancak evde internet erişimi varlığının internet bağımlılığı için bir risk faktörü olmadığı rapor edilmiştir (42).

Öğrenciler arasında A tipi kişiliğe sahip olanlarda internet bağımlılığı, B tipi kişiliğe sahip olanlara göre 1,939 kat daha yüksek saptandı (p<0,05). Koyuncu ve arkadaşlarının Sivrihisar’da yaptıkları bir çalışmada da benzer sonuç rapor edilmiştir (18).

Bağımlılık kavramı, geleneksel olarak bir maddenin fiziksel bağımlılığını tanımlamak için kullanılmış olsa da, internetin aşırı kullanımı için de uygulanmıştır (43). Çalışmada bir günde internet başında 2 saat ve üzerinde süre geçirmek internet bağımlılığı için önemli risk faktörlerinden biri olarak saptandı (OR1:3,480, OR2;11,268; p<0,05). Yapılan çeşitli çalışmalarda da internet kullanım süresi ile internet bağımlılığı arasında pozitif bir ilişki olduğu bildirilmiştir (8,18). Ancak araştırmaların çoğunda, internette geçirilen sürenin bildirimi konusunda nesnel ölçümler yapılmadığı da göz önünde bulundurulmalıdır. 

İnternet bağımlılığının madde bağımlılığı ile altta yatan benzer nörobiyolojik düzenekleri paylaşması nedeniyle sigara içenlerde internet bağımlılığı görülme sıklığının daha yüksek olması beklenir (23). Çalışma grubunda sigara içmeyenlerde internet bağımlılığı görülme sıklığı içenlere göre daha düşük saptandı (OR:0,643; p<0,05). Yapılan bazı çalışmaların sonuçları çalışmamızı destekler nitelikte iken (23,44) literatürde bazı çalışmalarda internet bağımlılığı ile sigara kullanımı arasında bir ilişki bulunamadığı rapor edilmiştir (38,45). Sigara kullanımının toplumsal olarak hoş karşılanmayan bir davranış olması nedeniyle ergenlerin sigara kullanma durumlarını açıkça ifade edememeleri literatürde farklı sonuçların çıkmasında etkili olmuş olabilir.

İnternet kullanma sıklığı, internet bağımlılığının nedeni olduğu kadar semptomlarından biri olarak da değerlendirilebilir (36). Çalışmada günde en az bir kez internete girmek internet bağımlılığı için önemli risk faktörlerinden birisi olarak bulundu (OR:3,433; p<0,05). Çeşitli çalışmalarda da benzer sonuç bildirilmiştir (18,36). İnternet kullanma sıklığı değerlendirilirken herhangi bir iş için internete girenler ile internete girmekten kendini alamayanların internet bağımlılığı açısından durumlarının farklı olduğu akıldan çıkarılmamalıdır.

International Dry Eye Workshop (DEWS) 2007 yılında yayınladığı rapora göre; kuru göz, göz yüzeyine potansiyel hasar verecek rahatsızlık, görme bozukluğu ve gözyaşı filmi dengesizliği semptomlarına yol açan oküler yüzeyin çok faktörlü bir hastalığı olarak tanımlanmıştır. Ayrıca gözyaşı filminin artmış osmolaritesi ve oküler yüzeyin iltihabı da bu duruma eşlik eder (46). Günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen internetin ve buna bağlı olarak bilgisayar tablet, cep telefonu kullanımı gibi dikkat gerektiren görsel aktivitelerde, göz kırpma sayısının azalmasına paralel olarak gözyaşı buharlaşmasının artması kuru göz hastalığına neden olmaktadır (47). Çalışmamızda internet bağımlılığı olan öğrencilerde kuru göz hastalığı sıklığı daha yüksek saptandı (p<0,05). Ayrıca öğrencilerin Young internet bağımlılığı ölçeği ile OSDI ölçeğinden aldıkları puanlar arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki saptanmıştır (r=0,285; p=0,000).  Literatürde yapılan çeşitli çalışmalarda da bilgisayarın uzun süreli kullanımının kuru göz semptomlarına neden olduğu bildirilmiştir (47,48).

Sonuç

İnternet bağımlılığı Mahmudiye ve Sivrihisar ilçelerinde öğrenim görmekte olan ortaokul ve lise öğrencilerinde önemli bir sağlık sorundur. Çalışmada internet bağımlılığı sıklığı %7,4 (n=170) olarak saptanmıştır. İnternet bağımlılığıyla ilgili taramalar yapılması, internet bağımlılığı olan öğrencilerin kesin tanısı ve tedavisi için uzmanlara yönlendirilmesi ve internetin kontrollü kullanımı hakkında bilgi verilmesi gerekir. İnternet bağımlılığı ve kuru göz hastalığı arasındaki ilişkinin ortaya konması için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Çıkar çatışması

Yazarlar arasında bir çıkar çatışması yoktur. 16. Uluslararası Doğu Akdeniz Aile Hekimliği Kongresi / 16th International Eastern Mediterranean Family Medicine Congress 11-14 Mayıs / May 2017 Adana – Turkey’ de sözel bildiri olarak sunulmuştur.

 

Kaynaklar

1. Ko CH, Yen JY, Yen CF, Chen CS, Chen CC. The association between internet addiction and psychiatric disorder: a review of the literature. Eur Psychiat 2012;27(1):1-8.

2. Niu GF, Sun XJ, Subrahmanyam K, Kong FC, Tian Y, Zhou ZK. Cue-induced craving for internet among internet addicts. Addict Behav 2016;62:1-5. doi: 10.1016/j.addbeh.2016.06.012

3. KS Y. Internet addiction. American Behavioral Scientist 2004;48(1):402-41.

4. American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5); 2013. 991 p.

5. Lee YS, Han DH, Yang KC, Daniels MA, Na C, Kee BS, et al. Depression like characteristics of 5HTTLPR polymorphism and temperament in excessive internet users. Journal of Affective Disorders 2008;109(1):165-9.

6. Montag C, Kirsch P, Sauer C, Markett S, Reuter M. The role of the CHRNA4 gene in internet addiction: a case-control study. Journal of Addiction Medicine 2012;6(3):191-5.

7. Ho RC, Zhang MW, Tsang TY, Toh AH, Pan F, Lu Y, et al. The association between internet addiction and psychiatric co-morbidity: a meta-analysis. BMC Psychiatry 2014;14(1):1.

8. Yen JY, Ko CH, Yen CF, Wu HY, Yang MJ. The comorbid psychiatric symptoms of internet addiction: attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD), depression, social phobia, and hostility. J Adolescent Health 2007;41(1):93-8.

9. Çelik ÇB, Odacı H. The predictive role of self-esteem and self-perception on problematic internet use. Education Sciences 2012;7(1):433-41.

10. Ni X, Yan H, Chen S, Liu Z. Factors influencing internet addiction in a sample of freshmen university students in China. CyberPsychology & Behavior 2009;12(3):327-30.

11. Nakayama H, Mihara S, Higuchi S. Treatment and risk factors of internet use disorders. Psychiatry Clin Neurosci 2017;71(7):492-505.

12. Yang X, Zhu L, Chen Q, Song P, Wang Z. Parent marital conflict and internet addiction among Chinese college students: the mediating role of father-child, mother-child, and peer attachment. Computers in Human Behavior 2016;59:221-9. doi: 10.1016/j.chb.2016.01.041

13. Gür K, Yurt S, Bulduk S, Atagöz S. Internet addiction and physical and psychosocial behavior problems among rural secondary school students. Nursing & Health Sciences 2015;17(3):331-8.

14. Flisher C. Getting plugged in: an overview of internet addiction. Journal of Paediatrics and Child Health 2010;46(10):557-9.

15. Bayar SA, Akova YA. Kuru göz tedavisinde güncel tedavi yöntemleri. J Exp Clin Med 2012;29(2):S58-65.

16. Büyükbaş Z, Gündüz MK, Bozkurt B, Zengin N. Bilgisayar kullanıcılarında görülen oküler yüzey değişikliklerinin değerlendirilmesi. Turk J Ophthalmol 2012;42(3):190-6.

17. Tiskaoglu NS, Yazıcı A, Karlıdere T, Sari E, Oguz EY, Musaoglu M, et al. Dry eye disease in patients with newly diagnosed depressive disorder. Current Eye Research 2017;42(5):1-5.

18. Koyuncu T, Unsal A, Arslantas D. Assessment of internet addiction and loneliness in secondary and high school students. J Pak Med Assoc 2014;64(9):998-1002.

19. Johansson A, Götestam KG. Internet addiction: characteristics of a questionnaire and prevalence in Norwegian youth (12–18 years). Scandinavian Journal of Psychology 2004;45(3):223-9.

20. Vitale S, Goodman LA, Reed GF, Smith JA. Comparison of the NEI-VFQ and OSDI questionnaires in patients with Sjögren's syndrome-related dry eye. Health Qual Life Outcomes 2004;2(1):44.

21. Miller KL, Walt JG, Mink DR, Satram-Hoang S, Wilson SE, Perry HD, et al. Minimal clinically important difference for the ocular surface disease index. Archives of Ophthalmology 2010;128(1):94-101.

22. Milani L, Osualdella D, Di Blasio P. Quality of interpersonal relationships and problematic internet use in adolescence. CyberPsychology & Behavior 2009;12(6):681-4.

23. Alaçam H, Ateşçi FÇ, Şengül AC, Tümkaya S. The relationship between smoking & alcohol use and internet addiction among the university students. Anatolian Journal of Psychiatry 2015;16(6):383-8.

24. Young KS. Internet addiction: the emergence of a new clinical disorder. CyberPsychology & Behavior 1998;1(3):237-44.

25. Bayraktar F. İnternet Kullanımının Ergen Gelişimindeki Rolü (tez). İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2001.

26. The Center for Internet Addiction [Internet]. Internet addiction test [cited 2016 Dec 10]. Available from: http://netaddiction.com/internet-addiction-test/

27. Walt J, Rowe M, Stern K. Evaluating the functional impact of dry eye: the Ocular Surface Disease Index. Drug Inf J 1997;31(1436):b5.

28. Cohen E, Bolus R, Khanna D, Hays RD, Chang L, Melmed GY, et al. GERD symptoms in the general population: prevalence and severity versus care-seeking patients. Digestive Diseases and Sciences 2014;59(10):2488-96.

29. Arısoy Ö. Internet addiction and its treatment. Current Approaches in Psychiatry 2009;1(1):55-67.

30. Lam LT, Peng ZW, Mai JC, Jing J. Factors associated with internet addiction among adolescents. CyberPsychology & Behavior 2009;12(5):551-5.

31. Park SK, Kim JY, Cho CB. Prevalence of internet addiction and correlations with family factors among South Korean adolescents. Adolescence 2008;43(172):895.

32. Siomos KE, Dafouli ED, Braimiotis DA, Mouzas OD, Angelopoulos NV. Internet addiction among Greek adolescent students. CyberPsychology & Behavior 2008;11(6):653-7.

33. Yildirim T, Ozturk O. Evaluation of Psychometric Properties of the Internet Addiction Scale in a sample of Turkish high school students.

34. Çam HH, Nur N. Adölesanlarda internet bağımlılığı prevalansı ile psikopatolojik semptomlar ve obezite arasındaki ilişkinin incelenmesi. TAF Prev Med Bull 2015;14(3):181-8.

35. Mayda AS. Bir öğrenci yurdunda kalan üniversite öğrencilerindeki internet bağımlılığı ile beck depresyon ölçeği arasındaki ilişki. Konuralp Tıp Dergisi 2015;2015(1):6-14.

36. Cao H, Sun Y, Wan Y, Hao J, Tao F. Problematic internet use in Chinese adolescents and its relation to psychosomatic symptoms and life satisfaction. BMC Public Health 2011;11(1):802.

37. Hur MH. Demographic, habitual, and socioeconomic determinants of internet addiction disorder: an empirical study of Korean teenagers. CyberPsychology & Behavior 2006;9(5):514-25.

38. Üneri ÖS, Tanidir C. Evaluation of internet addiction in a group of high school students: a cross-sectional study. Düşünen Adam 2011;24(4):265.

39. Akademik Bilişim [internet]. Ortaokul öğrencilerinin internet bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [cited 2016 Dec 5]. Available from: http://ab.org.tr/ab14/kitap/celik_celen_ab14.pdf

40. Çevik G, Çelikkaleli Ö. Adolescent friends attachment and internet addiction according to gender, perception parents attitudes and parents educational levels. J Çukurova Univ Inst Soc Sci 2010;19(3):225-40.

41. Wu XS, Zhang ZH, Zhao F, Wang WJ, Li YF, Bi L, et al. Prevalence of internet addiction and its association with social support and other related factors among adolescents in China. Journal of Adolescence 2016;52:103-11. doi: 10.1016/j.adolescence.2016.07.012

42. Şaşmaz T, Öner S, Kurt AÖ, Yapıcı G, Yazıcı AE, Buğdaycı R, et al. Prevalence and risk factors of internet addiction in high school students. The European Journal of Public Health 2013;24(1):15-20.

43. Yellowlees PM, Marks S. Problematic internet use or internet addiction? Computers in Human Behavior 2007;23(3):1447-53.

44. Morioka H, Itani O, Osaki Y, Higuchi S, Jike M, Kaneita Y, et al. Association between smoking and problematic internet use among Japanese adolescents: large-scale nationwide epidemiological study. Cyberpsychology, Behavior and Social Networking 2016;19(9):557-61.

45. Wang H, Zhou X, Lu C, Wu J, Deng X, Hong L. Problematic internet use in high school students in Guangdong Province, China. PloS One 2011;6(5):e19660

46. Foulks G, Lemp M, Jester J, Sutphin J, Murube J, Novack G. Report of the international dry eye workshop (DEWS). Ocul Surf 2007;5(2):65-204.

47. Gümüş K, Arda H, Öner AÖ, Karaküçük S, Mirza E. Bilgisayar kullanımının kuru göz parametreleri üzerine olan etkisinin değerlendirilmesi. Turk J Ophthalmol 2009;39(4):244-9.

48. Buyukbas Z, Gunduz MK, Bozkurt B, Zengin N. Evaluation of ocular surface changes seen in computer users. Turkish Journal of Ophthalmology 2012;42(3):190-7.

 


Download Full Text Add to Favorites