EURASIAN JOURNAL OF

FAMILY MEDICINE

AVRASYA AİLE HEKİMLİĞİ DERGİSİ

Total Visitors : 109,041

 

Yaşlı Bireylerde Algılanan Sosyal Destek ile Yaşam Doyumu İlişkisi: Bir Saha Çalışması

The Relationship Between Perceived Social Support and Life Satisfaction in Elderly Individuals: A Field Study

Erdem Türkseven, Can Öner, Hüseyin Çetin, Engin Ersin Şimşek

Euras J Fam Med 2020;9(1):51-6. https://doi.org/10.33880/ejfm.2020090107

 

Original Research / Orijinal Araştırma


ÖZ

Amaç: Çalışmanın amacı yaşlı bireylerin algıladıkları sosyal destek ile yaşam doyumu ilişkisini incelemektir. 

Yöntem: Kesitsel tipteki çalışma, 01.11.2018-30.01.2019 tarihleri arasında, İstanbul ili Adalar İlçesi’nde yaşayan yaşlılar arasında yürütülmüştür. Veri toplama aşamasında örneklem grubuna sırasıyla, Gönüllü Olur Formu, Sosyodemografik Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Yaşam Doyum Ölçeği yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. 

Bulgular: Çalışmaya 383 kişi katılmıştır. Katılımcıların %47,8’i erkek, %52,2’si kadındı. Erkeklerde yaş ortalaması 73,1±6,2, kadınlarda 72,6±6,4 idi. Katılımcıların ortalama Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puanı 4,7±1,55 puan idi (min-max:1-7 puan). Katılımcıların ortalama Yaşam Doyum Ölçeği puanı 23,2±5,8 olarak hesaplanmıştır (min-max: 5-35 puan). Yaşam Doyum Ölçeği puanı ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönde zayıf anlamlı bir korelasyon mevcuttur. Yaşam Doyum Ölçeği puanının her bir Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği alt başlık puanları ile pozitif yönde zayıf ve anlamlı korelasyonu mevcuttur. Çalışmaya katılanların %8,4’ü yetersiz bir yaşam doyumuna sahipken, %20,6’sı ortalamanın biraz altında bir yaşam doyumuna sahiptir. 

Sonuç: Katılımcıların algıladıkları sosyal destek arttıkça yaşam doyumu anlamlı bir biçimde artmaktadır.

Anahtar kelimeler: yaşlı, sosyal destek, kişisel memnuniyet

ABSTRACT

Aim: The aim of the study is to examine the relationship between perceived social support and life satisfaction.

Methods: The cross - sectional and descriptive study was carried out between the dates of 01.11.2018 - 30.01.2019 among the elderly living in Adalar District of Istanbul. In the data collection phase, the volunteer consent form, sociodemographic information form, Multidimensional Scale of Perceived Social Support and Life Satisfaction Scale were applied to the sample group. 

Results: 383 people participated in this study. 47.8% were male and 52.2% were female. The mean Multidimensional Scale of Perceived Social Support scores of the participants were 4.7±1.55 points (min-max: 1-7 points). The mean Life Satisfaction Scale score of the participants was calculated as 23.2±5.8 (min-max: 5-35 points). There was a weak significant positive correlation between Life Satisfaction Scale scores and Multidimensional Scale of Perceived Social Support total score. There was a weak significant positive correlation between the Life Satisfaction Scale score and each sub-heading scores of Multidimensional Scale of Perceived Social Support. While 8.4% of the participants had an insufficient life satisfaction, 20.6% had a life satisfaction slightly below the average. 

Conclusion: As the social support perceived by the participants increases, life satisfaction increases significantly.

Keywords: elderly, social support, personal satisfaction


Giriş

Yaşlılık, fiziksel ve mental işlevlerde gerileme, sağlığın, üretkenliğin, statünün, bağımsızlığın, arkadaşların, eş ve yakın ilişkinin, sosyal hayatın ve sosyal desteklerin azalması ve yitimi gibi dönemle ilgili birçok sıkıntının ve kayıpların olduğu hayatın bir parçasıdır (1). Dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı popülasyonunun toplam nüfus içindeki payı giderek artarken, aile destek mekanizmaları giderek azalmayı sürdürdüğünden yaşlı kişilerde sosyal destek konusu her geçen gün daha fazla önem kazanmaktadır (2).

Sosyal destek tanımlanması ve ölçülmesi tam olarak mümkün olmayan çok yönlü bir kavram olması nedeniyle hakkında pek çok tanımlama yapılmıştır. Sosyal destek kişinin temel ihtiyaçları arasında var olan ait olma, sevgi, takdir ve kendini gerçekleştirme gibi gereksinimlerinin diğer insanlarla kurduğu iletişim neticesinde giderilmesi anlamını taşımaktadır (3). Bir başka tanıma göre ise sosyal destek, stresin negatif etkilerinden kişiyi koruyan sistemleri de içeren sosyal bağların farklı yönlerini ifade eden genel bir kavramdır (4). Öte yandan sosyal desteği, en az iki birey arasındaki karşılıklı refah seviyesini yükseltmek amacıyla kaynak alışverişi olarak da tanımlamak mümkündür (5).

Algılanan sosyal destek ise kişinin bilgi gibi sosyal destek ile alakalı gereksinimlerinin ne kadar karşılandığına dair inancını ifade etmektedir (6). Yani kişinin iletişimde olduğu sosyal ağlardan aldığı destek konusunda genel izlenimidir. Çevresindeki insanlar tarafından sevilen, saygı gören, gerektiğinde yardım alabileceğine dair güveni olan ve ilişkileri sonucunda tatmin olan bireyin algıladığı sosyal desteğin fazla olduğu düşünülebilir (7).

Sosyal desteğin algılanmasında ve kişinin ruhsal ve fiziksel sağlığına katkıda bulunmada desteğin kaynağı da önemlidir. Anne-baba, eş, çocuklar, arkadaşlar ve diğer insanlar sosyal destek kaynağıdır. Sosyal desteğin en temel kaynağı ailedir (8,9). Ailenin yanı sıra sosyal uyumu ve kişilerarası ilişkilerde tatmini sağlayan bir diğer etmen de arkadaşlardır. Mahalle, ilkokul, lise, üniversite ve iş arkadaşlıkları gibi her yaşta kurulan sosyal ilişkiler, herkes için sosyalleşmenin önemli bir parçasıdır (10). Yapılan çalışmalarda yaşlı kişilerin sosyal ilişkileri zayıf olanlarının, güçlü ve geniş sosyal ilişkileri olanlardan daha kötü sağlık durumuna ve yaşam kalitesine sahip olduğu gösterilmiştir (1, 11).

Yaşlı bireylerin yaşam doyumunu bedensel ve maddi refah, psikolojik durum, rekreasyon etkinliklerine katılma, sosyal çevre ile ilişkiler gibi birçok faktör etkilerken; önemli faktörlerden bir diğeri de sosyal destek gereksinimleridir (12). Farklı yaşlardaki yaşlı örneklemler üzerindeki çalışmalarda, sosyal destek algısı yüksek olanların yaşam doyumlarının yüksek olduğu saptanmıştır (12). Yaşlanma ile beraber kişilerin etrafındaki sosyal desteğin azalması, özellikle eşin ölümü, gelirde düşüş, sosyal güvencenin yetersiz olması, sosyal ihtiyaçlarını giderememeleri gibi olumsuzluklar yaşlı bireylerde yalnızlık duygusuna, fiziksel ve psikolojik sağlık problemlerine, nihayetinde de yaşam doyumunun azalmasına neden olabilmektedir (8). Bu çalışmanın amacı yaşlı bireylerin algıladıkları sosyal destek ile yaşam doyumu ilişkisini incelemektir. 

Yöntem

Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki çalışma 01.11.2018 -30.01.2019 tarihleri arasında İstanbul ili Adalar İlçesi’nde yürütülmüştür. Çalışmaya alınacak asgari kişi sayısı, %95 güven aralığı ve %5 hata payı ile hesaplanmış ve 337 kişi olarak bulunmuştur. Yaklaşık fire payı eklenerek çalışmaya 383 kişi alınmıştır. Örneklem için tabakalı örnekleme yolu seçilmiş ve örneklem oturulan bölge ve cinsiyete göre tabakalanmıştır. Çalışma için yerel etik kurul (Etik Kurul Tarih/No 31.10.2018-2018/514/140/14) ve katılımcılardan onam alınmıştır. Çalışma verileri araştırmacılar tarafından gerekli izinler alındıktan sonra yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Yatağa bağımlı, demans benzeri tıbbi öyküsü olan yaşlılar çalışma dışı tutulmuşlardır.

Katılımcılara, katılımcının sosyodemografik, ekonomik ve sağlık durumu ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Katılımcıların algıladıkları sosyal destek Çok Boyutlu Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ile yaşam doyumları ise Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ) ile değerlendirilmiştir.

ÇBASDÖ 1988 yılında Zimet ve ark. (13)  tarafından geliştirilen ve üç farklı kaynaktan alınan sosyal desteğin yeterliliğini değerlendirmeye yarayan kullanımı kolay ve kısa bir ölçektir. Ölçek aileden, arkadaş ve özel bir insandan alınan desteği değerlendirmektedir. Ölçeğin güvenirliği yüksek olarak bulunmuştur (α=0,89). ÇBASDÖ 12 maddeden oluşan bir ölçektir. Her biri 4 maddeden oluşan, desteğin kaynağına ilişkin 3 grubu içerir. Bunlar; aile, arkadaş ve özel bir insandır. Ölçeğin Türkçe güvenirlik ve geçerliliği Eker ve Akar (14) tarafından 1995 yılında yapılmıştır. Türkçe ölçeğin genel güvenirliği yeterli olarak bulunmuştur (α=0,73). YDÖ, 1985 yılında Diener ve ark.(15) tarafından geliştirilmiştir. Likert tarzı 7 dereceli ve 5 soru içeren bir ölçektir. Ölçek uygulanan kişinin yaşamının bir bütün olarak değerlendirilmesine olanak sağlar. Ölçeğin Türkçe güvenirlik ve geçerliliği Bekmezci ve Mert (16) tarafından 2018 yılında yapılmış ve yeterli bulunmuştur (α=0,876). 

Çalışma verileri SPSS 21.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Çalışmada frekans, yüzde, sıklık, ortalama, ortanca, minimum, maksimum değer, standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler, bivariable analizlerde ki-kare testi uygulanmıştır. YDÖ, ÇBASDÖ’nin birbirleriyle olan ilişkileri, korelasyon testleri ile incelenmiştir.

Bulgular

Bu çalışmaya 383 kişi katılmıştır. Bunların %47,8’i (n = 183) erkek ve %52,2’si (n = 200) kadındı. Erkeklerde yaş ortalaması 73,1±6,2, kadınlarda 72,6±6,4 idi. Katılımcıların hiçbiri yatalak değildi. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri Tablo 1’de derlenmiştir.

Katılımcıların ortalama ÇBASDÖ puanları 4,7±1,55 puan idi. Bu puan ile katılımcıların %9,6’sı (n=37) düşük bir sosyal desteğe sahipken, %49,1’i (n=188) orta düzeyde bir sosyal desteğe sahiptir. Yüksek düzeyde bir sosyal desteğe sahip olanların oranı ise %41,3’tür (n=158).

Tablo 1. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri

 

 

Erkek

% (n=183)

Kadın

%(n=200)

p

Yaş (ortalama±SD)

73,1±6,2

72,6±6,4

0,399

Eğitim 

≤ 5 yıl

42,1 (88)

57,9 (121)

0,015

≥ 6 yıl

54,6 (95)

45,4 (79)

Çalışma durumu

Çalışıyor

41,5 (140)

58,5 (197)

0,000

Çalışmıyor

93,5 (43)

6,5 (3)

Medeni durum

Evli

62,8(130)

37,2(77)

0,000

Dul

20,8(27)

79,2 (103)

Boşanmış

58,8 (20)

41,2 (14)

Bekar

50,0 (6)

50,0 (6)

Aylık gelir düzeyi 

≤1500 TL

26,3 (25)

73,7 (70)

0,000

≥1501 TL

54,9 (158)

45,1 (130)

Sosyal güvence

Evet

47,0 (174)

53,0 (196)

0,115

Çocuk sayısı

0

51,5 (17)

48,5 (16)

0,957

1

41,7 (20)

58,3 (28)

≥ 2

48,8 (146)

51,2 (156)

Kim ile yaşıyor

Eşi

60,6 (128)

39,4 (83)

0,000

Tek

38,2 (39)

61,8(63)

Akrabaları

33,3 (4)

66,7 (8)

Sadece çocukları

20,4 (11)

79,6 (43)

Diğer

25,0 (1)

75,0 (3)

Kronik hastalık varlığı

Evet

45,3 (150)

54,7 (181)

0,015

Engellilik

Evet

42,2 (38)

57,8 (52)

0,258

Sağlık algısı

Çok iyi/ iyi

55,6 (89)

44,4 (71)

0,099

Orta

43,0 (83)

57,0 (110)

Kötü/Çok kötü

36,6 (11)

63,4 (19)

 

ÇBASDÖ alt başlıklarının puanları incelendiğinde özel insan alt sınıfında ortalama puan 3,9±2,2; arkadaş alt başlığında 4,2±2,3 ve aile alt başlığında 5,9±1,7 olarak bulunmuştur (Tablo 2).

Tablo 2. Katılımcıların ÇBASDÖ puanları

 

%, (n)

ÇBASDÖ 

Ortalama puan

4,7±1,55

Düşük düzeyde sosyal destek

9,6 (37)

Orta düzeyde sosyal destek

49,1 (188)

Yüksek düzeyde sosyal destek

41,3 (158)

Özel insan alt başlığı 

Ortalama puan

3,9 ±2,2

Düşük düzeyde sosyal destek

37,6 (144)

Orta düzeyde sosyal destek

24,5 (94)

Yüksek düzeyde sosyal destek

37,9 (145)

Arkadaş alt başlığı

Ortalama puan

4,2±2,3

Düşük düzeyde sosyal destek

35,0 (134)

Orta düzeyde sosyal destek

23,0 (88)

Yüksek düzeyde sosyal destek

42,0 (161)

Aile alt başlığı

Ortalama puan

5,9±1,7

Düşük düzeyde sosyal destek

9,6 (37)

Orta düzeyde sosyal destek

10,2 (39)

Yüksek düzeyde sosyal destek

80,2 (307)

Katılımcıların ortalama YDÖ puanı 23,2±5,8 olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların %8,4’ü (n=32) yetersiz bir yaşam doyumuna sahipken, %20,6’sı (n=79) ortalamanın biraz altında bir yaşam doyumuna sahiptir (Tablo 3).

Tablo 3. Katılımcıların yaşam doyumu sınıflaması

Sınıflama

%, (n)

Yetersiz yaşam doyumu*

8,4 (32)

Ortalamanın biraz altında yaşam doyumu

20,6 (79)

Orta düzeyde yaşam doyumu

22,7 (87)

Yüksek düzeyde yaşam doyumu

35,0 (134)

Çok yüksek düzeyde yaşam doyumu

13,3 (51)

* Çok yetersiz doyuma sahip 4 kişi birleştirilmiştir.

YDÖ puanları ile ÇBASDÖ toplam puanı arasında pozitif yönde zayıf anlamlı bir korelasyon mevcuttur (R=0,058; r=0,241; p<0,001). YDÖ puanının her bir ÇBASDÖ ölçeği alt başlık puanları ile pozitif yönde zayıf ve anlamlı korelasyonu mevcuttur. Ölçeklerin birbirleri ile olan korelasyon verileri Tablo 4’te derlenmiştir.

Katılımcıların yaşam doyumu düzeyleri ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkiler incelendiğinde, algıladıkları sosyal destek düşük olanların %21,6’sı (n=8) yetersiz bir yaşam doyumuna sahipken; bu oran orta düzeyde sosyal destek algılayanlarda %9,6’ya (n=18) ve yüksek düzeyde sosyal destek algılayanlarda %3,8’e (n=6) gerilemektedir (χ2=28,759; p<0,001). ÇBASDÖ alt başlıkları ele alındığında, katılımcıların yaşam doyumu düzeyleri ve algıladıkları sosyal destek düzeyleri arasında özel insan alt başlığında anlamlı bir ilişki görülmezken (χ2=5,050 p=0,752), aile ve arkadaş alt başlıklarında anlamlı bir ilişki gözlenmektedir (sırasıyla χ2=36,199; p<0,001 , χ2=20,215; p=0,010) (Tablo 5).

Tablo 4. ÇBASDÖ toplam puanı, alt başlık puanları ve YDÖ puanları arasındaki ilişki

 

ÇBASDÖ

Toplam puan

(r, p)

ÇBASDÖ

Özel insan puanı

(r, p)

ÇBASDÖ

Aile puanı

(r, p)

ÇBASDÖ

Arkadaş puanı

(r, p)

YDÖ puanı

(r, p)

ÇBASDÖ

Toplam puan

1

 

ÇBASDÖ

Özel insan

puanı

0,823

<0,001

1

 

ÇBASDÖ

Aile puanı

0,444

<0,001

0,187

<0,001

1

 

ÇBASDÖ

Arkadaş puanı

0,820

<0,001

0,511

<0,001

0,154

0,003

1

 

YDÖ puanı

0,241

<0,001

0,116

0,023

0,193

<0,001

0,226

<0,001

1

 

Tablo 5. ÇBASDÖ toplam ve alt başlıklarına göre algılanan sosyal desteğin yaşam doyumu düzeyi ile ilişkisi

 

Yetersiz düzeyde

YD

Ortanın altında YD

Orta düzeyde

YD

Yüksek

YD

Çok yüksek

YD

P

ÇBASDÖ toplam

Düşük

21,6 (8)

37,9 (14)

13,5 (5)

18,9 (7)

8,1 (3)

<0,001

Orta

9,6 (18)

21,3(40)

25,0 (47)

33,0 (62)

11,1 (21)

Yüksek

3,8 (6)

15,8 (25)

22,2 (35)

41,1 (65)

17,1 (27)

Özel insan alt başlığı

Düşük

8,4 (12)

25,0 (36)

22,2 (32)

34,0 (49)

10,4 (15)

0,752

Orta

9,6 (9)

20,2 (19)

20,2 (19)

36,2 (34) 

13,8 (13)

Yüksek

7,6 (11)

16,5 (24)

24,8 (36)

35,2 (51)

15,9 (23)

Aile alt başlığı

Düşük

27,0 (10)

35,2 (13)

5,4 (2)

18,9 (7)

13,5 (5)

<0,001

Orta

12,8 (5)

28,2 (11)

18,0 (7)

25,6 (10)

15,4 (6)

Yüksek

5,6 (17)

17,9 (55)

25,4 (78)

38,1 (117)

13,0 (40)

Arkadaş alt başlığı

Düşük

13,4 (18)

25,4 (34)

23,9 (32)

27,6 (37)

9,7 (13)

0,010

Orta

9,1 (8)

20,5 (18) 

22,7(20)

38,6 (34)

9,1 (8)

Yüksek

3,7 (6)

16,8 (27)

21,8 (35)

39,1 (63)

18,6 (30)

Tartışma

YDÖ puanları ile ÇBASDÖ toplam puanı arasında pozitif yönde zayıf anlamlı bir korelasyon mevcuttur. YDÖ puanının her bir ÇBASDÖ ölçeği alt başlık puanları ile pozitif yönde zayıf ve anlamlı korelasyonu olduğu gösterilmiştir. Yapılan ulusal bir çalışmada algılanan sosyal destek düzeyi ile yaşam doyumu arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki olduğu, sosyal destek arttıkça yaşam doyumunun arttığı tespit edilmiştir (9). Zhang ve ark.nın (17) yaptıkları çalışmaya göre yüksek sosyal desteğe sahip bireyler, diğerlerine göre daha az stres hissetmekte, depresyondan daha uzak ve daha iyi bir gün geçirdiğini belirtmektedir. Güncel bir başka çalışmada da yaşlıların algıladıkları sosyal desteğin artmasının onların yaşam doyumu üzerine olumlu yansıdığı tespit edilmiştir (8,18,19). Algılanan sosyal desteğin azalması yalnızlığı arttırırken, kişinin yaşam doyumunu da azaltmaktadır (20). Yaşlı bireylerin aile, akraba ve arkadaş çevresinin destekleyici ve samimi olması, yeni ilişki ortamlarının sağlanması, bu uyumu kolaylaştırmakta ve yaşam doyumunu arttırmaktadır (9).

Katılımcıların yaşam doyumu düzeyleri ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkiler incelendiğinde, algıladıkları sosyal destek düşük olanların %21,6’sı (n=8) yetersiz bir yaşam doyumuna sahipken, bu oran orta düzeyde sosyal destek algılayanlarda %9,6 (n=18) ve yüksek düzeyde sosyal destek algılayanlarda %3,8’e (n=6) gerilemektedir. ÇBASDÖ alt başlıkları ele alındığında katılımcıların yaşam doyumu düzeyleri ve algıladıkları sosyal destek düzeyleri arasında özel insan alt başlığında anlamlı bir ilişki görülmezken, aile ve arkadaş alt başlıklarında anlamlı bir ilişki gözlenmektedir.

Tambağ ve ark.nın (21) yaptığı çalışmaya göre, aile ve arkadaş ilişkileri yaşam doyumuyla ilgilidir. Yapılan başka bir çalışmada ise yaşlıların çocuk sahibi olmasının sağlıklı yaşlanmayı ve yaşam doyumlarını arttırdığı, pozitif aile ilişkilerinin yaşamlarını daha anlamlı hale getirdiği gösterilmiştir (22). Moore ve Schow’un (23) çalışmasında yaşlıların yakınlarıyla ilişkilerinin, sosyalleşme ve bağımsız olabilmenin hayatı anlamlandırmada önemli olduğu vurgulanmıştır. Huzurevinde ve toplumdaki yaşlılarda yakınları ile ilişkilerin, fiziksel sağlıklılık hali ve yaşamdan zevk alma ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir (24). Evde yaşayan yaşlıların, arkadaşları veya çocukları ile paylaşımda bulunarak sosyal destek buldukları görülmüştür. Yaşlılar ile çocuklarının iletişimi veya yaşlılara sağlanan sosyal desteğin niteliği de bu durum üzerinde etkilidir (11).

Sonuç

Sonuç olarak çalışmaya katılanların %8,4’ü yetersiz bir yaşam doyumuna sahipken, %20,6’sı ortalamanın biraz altında bir yaşam doyumuna sahiptir. YDÖ ile ÇBASDÖ toplam puanı arasında pozitif yönde zayıf anlamlı bir korelasyon mevcuttur. Bu durum en yüksek arkadaş alt başlığı olmak üzere ÇBASDÖ’nün tüm alt başlıklarında geçerlidir. Katılımcıların algıladıkları sosyal destek arttıkça yaşam doyumu anlamlı bir biçimde artmaktadır.

Kaynaklar

1. Arslantaş H, Ergin F. 50–65 Yaş arasındaki bireylerde yalnızlık, depresyon, sosyal destek ve etki eden faktörler. Türk Geriatri Dergisi 2011;14(2):135-44. 

2. Samancıoglu S, Karadakovan A. Yaşlı sağlığının korunması ve geliştirilmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 2010;5(13):126-41.

3. Ekinci H, Ekici S. İşletmelerde örgütsel stres yönetim stratejisi olarak sosyal desteğin rolüne ilişkin görgül bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2003;27(1):109-20.

4. Akça F, Özyürek A. Zihinsel yetersizlikten etkilenmiş ve normal gelişen çocuğa sahip ebeveynlerin sıkıntıyı tolere etme, depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri. Journal of History Culture and Art Research 2019;8(1):347-61. 

5. Shumaker SA, Brownell A. Toward a theory of social support: closing conceptual gaps. Journal of Sociat Issues 1984;4(40):11-36.

6. Procidano ME, Heller K. Measured of perceived social support from friends and familiy: three validation studies. American Journal of Community Psychology 1983;11(1):1-25.

7. Ardahan M. Sosyal destek ve hemşirelik. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006;9(2):68-75.

8. Aydıner Boylu A, Günay G. Yaşlı bireylerde algılanan sosyal desteğin yaşam doyumu üzerine etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 2018;7(2):1351-63.

9. Altıparmak S. Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam doyumu, sosyal destek düzeyleri ve etkileyen faktörler. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi 2009;23(3):159-64.

10. Yörükoglu A. Gençlik çağı ruh sağlığı ve ruhsal sorunları. İstanbul: Özgür Yayınları, 1998. 392 s.

11. Aksüllü N, Doğan S. Huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda algılanan sosyal destek etkenleri ile depresyon arasındaki ilişki. Anatolian Journal of Psychiatry 2004;5(2):76-84.

12. Kahraman S, Zincir H, Kaya S, Esen F. Bir huzurevinde yaşlı kadın ve erkeğin ayrı yaşamasının onların yalnızlık ve yaşam doyumuna etkisi. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 2011;14(2):1-16.

13. Zimet GD, Dahlem NW, Zimet SG, Frley GK. The multidimentional scale of percived social support. Journal of Personality Assessment 1998;52(1):30-41.

14. Eker D, Arkar H. Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin faktör yapısı, geçerlilik ve güvenirliği. Türk Psikoloji Dergisi 1995;10(34):17-25.

15. Diener ED, Emmons RA, Larsen RA, Griffin S. The Satisfaction with Life Scale. Journal of Personality Assessment 1985;49(1):71-5. doi: 10.1207/s15327752jpa4901_13

16. Bekmezci M, Mert IS. Yaşam tatmini ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Toros Üniv IISBF Sosyal Bilimler Dergisi 2018; 5(8): 166-167.

17. Zhang X, Norris SL, Gregg EW, Beckles G. Social support and mortality among older persons with diabetes. Diabetes Educ 2007;33(2):273-81.

18. Yıldırım H, Işık K. Çalışmayan evli kadınların sosyal destek düzeyleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Konuralp Tıp Dergisi 2017;9(2):47-51.

19. Kapıkıran Ş. Yaşlılarda yalnızlık ile yaşam doyumu arasındaki ilişki: sosyal desteğin aracılık rolünün sınanması. YSAD-EIRJ 2016;9(1):13-25.

20. Wan Mohd Azam WM, Din NC, Ahmad M, Ghazali SE, Ibrahim N, Said Z, et al. Loneliness and depression among the elderly in an agricultural settlement: Mediating effects of social support. Asia Pac Psychiatry 2013;5(S1):134-9.

21. Tambağ H. Yaşlılarda sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam doyumu. Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Dergisi 2013;4(16):23-31.

22. Özmete E. Yaşlılıkta yaşamın anlamının refah göstergeleri ile yordanması. Aile ve Toplum 2008;4(15):7-20.

23. Moore SL, Schow E. The quest for meaning in aging. Geriatric Nursing 2006;27(5):293-9.

24. Ho HK, Matsubayashi K, Wada T, Kimura M, Yano S, Otsuka K, et al. What determines the life satisfaction of the elderly? Comparative study of residential care home and community in Japan. Geriatrics and Gerontology International 2003;3(2):79-8.


How to cite / Atıf için: Türkseven E, Öner C, Çetin H, Şimşek EE. Yaşlı bireylerde algılanan sosyal destek ile yaşam doyumu ilişkisi: bir saha çalışması. Euras J Fam Med 2020;9(1):50-6. doi:10.33880/ejfm.2020090107


Download Full Text Add to Favorites