EURASIAN JOURNAL OF

FAMILY MEDICINE

AVRASYA AİLE HEKİMLİĞİ DERGİSİ

Total Visitors : 112,564

 

Nadir Bir Trombositopeni Nedeni: Yalancı Trombositopeni

A Rare Cause of Thrombocytopenia: Pseudothrombocytopenia

Hatice Tuba Akbayram, Esra Pekpak

Euras J Fam Med 2020;9(3):184-6. https://doi.org/10.33880/ejfm.2020090310

 

Case Report / Olgu Sunumu


ÖZ

Yalancı trombositopeni, antikoagüle kanda trombositlerin kümeleşmesi sonucu elektronik kan sayım cihazlarında normal trombosit seviyesine sahip kişilerin trombosit sayısının düşük ölçülmesidir. Bu durum gerçek trombositopeni gibi algılanıp yanlış tanı ve tedavilere neden olabilir. Periferik kan yaymasının mikroskobik incelemesi tanıyı doğrulamak için çok önemlidir. Bu olgu sunumunun amacı trombositopeninin muhtemel nedenlerinden biri olan yalancı trombositopeniye dikkat çekmektir.

Anahtar kelimeler: trombositler, trombositopeni, kan trombosit bozuklukları

ABSTRACT

Pseudothrombocytopenia is caused by in vitro platelet clumping in anticoagulated blood. Electronic blood count shows a low platelet count in subjects with normal platelet levels. The situation may be mistaken with true thrombocytopenia and may lead to incorrect diagnosis and treatment. Microscopic examination of the peripheral blood smear is of key importance to confirm the diagnosis. The aim of this case report was to draw attention to pseudotyhrombocytopenia, which is one of the possible causes of thrombocytopenia.

Keywords: thrombocytes, thrombocytopenia, blood platelet disorders


Giriş

Antikoagülan bağımlı yalancı (psödo) trombositopeni, kan alma tüplerindeki antikoagülanlar nedeniyle antitrombosit antikorlarından kaynaklanan trombositlerin kümeleşmesi sonucu gerçek olmayan düşük trombosit sayısıyla karakterize invitro bir fenomendir (1).Yalancı trombositopeni en sık etilen diamin tetra asetik asit (EDTA) olmak üzere sitrat, oksalat ve heparin gibi diğer antikoagülanlara bağlı olarak oluşabilir (2). EDTA ile ilgili yalancı trombositopeni genel populasyonun %0,07 - %0,20 ve yatan hastaların %0,1 - %2'sinde görülen nadir bir durumdur (3).

Yalancı trombositopeni bilgisi, klinik değerlendirmenin doğruluğu için önemlidir.  Yalancı trombositopeninin tanınmaması ve bu durumun göz ardı edilmesi hastalarda anksiyeteye, kemik iliği biyopsisi, splenektomi gibi gereksiz müdahalelere, hatalı tedavilere, cerrahi gecikmelere ve gereksiz trombosit transfüzyonlarına yol açabilir (2,4).

Bu olgu sunumu, trombositopeninin olası nedenlerinden biri olan yalancı trombositopeninin her zaman dikkate alınması ve gerçek trombositopeniden ayırt edilmesi gerektiğini vurgulamak amacıyla sunulmuştur.

Olgu

Daha önce herhangi bir şikâyeti olmayan 15 yaşında kız hasta genel kontrol amacıyla aile sağlığı merkezine başvurdu. Fizik muayenesi normal olan hastanın istenilen tetkiklerinde lökosit 6500 /mm3, hemoglobin 12,2 g/dl, MCV (Ortalama eritrosit hacmi) 79 fl, trombosit 48.000 /mm3 saptanması üzerine pediatrik hematoloji polikliniğine sevk edildi. Burada tekrar değerlendirilen hastanın ailesinde hematolojik hastalık olmadığı öğrenildi. Hastada son zamanlarda geçirilmiş viral hastalık, sistemik hastalık, kanama öyküsü, trombositopeni yapabilecek ilaç kullanım öyküsü yoktu. Hastanın fizik muayenesinde peteşi, ekimoz, mukozal kanama, hepatosplenomegali ve lenfadenopati gibi bir bulgu saptanmadı. Tekrarlanan tam kan sayımında hemoglobin 12 gr/dl, lökosit 7800 /mm3, trombosit 44.000 /mm3 saptandı. Bakılan diğer biyokimyasal tetkikleri normal sınırlarda olan hastanın periferik yayması yapıldı. Periferik yaymasında, birçok alanda üzüm salkımı şeklinde küme yapmış trombositler saptandı (Şekil 1). Hastaya yalancı trombositopeni tanısı konularak izleme alınmıştır. Olgu sunumu için hastanın ebeveynlerinden sözel onam alınmıştır.

Şekil 1. Okla işaretli alanlarda çok sayıda üzüm salkımı şeklinde trombosit kümeleri görülmekte

Tartışma

Trombositopeni, trombosit sayısının 150 x 10/L olarak tanımlanan yaygın görülen klinik bir durumdur (5). Trombositopeni saptanan hastalarda ayırıcı tanı için hastanın geçmişi (ilaç maruziyeti, diyet, seyahat, son hastalıklar ve transfüzyon gibi), aile öyküsü,  mukozal kanama, splenomegali, lenfadenopati ve iskelet anormallikleri gibi fizik muayene bulguları önemlidir (6). Hematolojik hastalık aile öyküsü olmayan veya kanama bulguları görülmeyen hastalarda, düşük trombositopeni saptandığında, yalancı tombositopeni göz önünde bulundurulmalıdır (2).

Yalancı trombositopeni antikoagulan bağımlı antitrombosit otoantikorlarına bağlı invitro trombosit kümelenmesi sonucu, otomatik hematoloji analizatörleri tarafından trombosit sayımınının hatalı olarak düşük ölçülmesidir (1). Bu olguda hastamızın aile öyküsünde herhangi bir hematolojik hastalık bulunmuyordu. Hastamızın özgeçmişinde son zamanlarda geçirilmiş viral hastalık, sistemik hastalık, kanama öyküsü, ilaç kullanımı yoktu. Ayrıca yapılan fizik muayenesinde peteşi, ekimoz, mukozal kanama, hepatosplenomegali ve lenfadenopati saptanmadı ve diğer laboratuar değerleri normal sınırlardaydı. Hastamızın trombosit değeri düşük olarak saptandı.

Yalancı trombositopenide tanı periferik kan yaymasında trombosit kümeleri gösterilerek doğrulanır (7). Bu olguda hastamızın periferik yaymasında birçok alanda üzüm salkımı şeklinde küme yapmış trombositler saptanmış ve yalancı trombositopeni tanısı doğrulanmıştır.

Sonuç olarak hematolojik hastalık aile öyküsü bulunmayan, kanama bulguları olmayan, ancak trombositopeni saptanan hastalarda yalancı trombositopeniden şüphelenilmeli ve gereksiz birçok tetkik ve tedaviden kaçınılarak öncelikle kolayca yapılabilen periferik yayma ile hastalar değerlendirilerek yalancı trombositopeni dışlanmalıdır.

Kaynaklar

  1. Kovacs F, Varga M, Pataki Z, Rigo E. Pseudothrombocytopenia with multiple anticoagulant sample collection tubes. Interv Med Appl Sci 2016;8(4):181–3. 
  2. Zhang L, Xu J, Gao L, Pan S. Spurious thrombocytopenia in automated platelet count. Lab Med 2018;49(2):130-3. 
  3. Chae H, Kim M, Lim J, Oh EJ, Kim Y, Han K. Novel method to dissociate platelet clumps in EDTA-dependent pseudothrombocytopenia based on the pathophysiological mechanism. Clin Chem Lab Med 2012;50:1387-91. doi: 10.1515/cclm-2011-0892.
  4. Souza L, Amorim L, Pereira A. In-hospital onset of pesudothyrombocytopenia days before surgery. Case Rep Anesthesiol 2018;2018:4726036. doi: 10.1155/2018/4726036.
  5. Smock KJ, Perkins SL. Thrombocytopenia: an update. Int J Lab Hematol 2014;36(3):269-78.
  6. Lee EJ, Lee AI. Thrombocytopenia. Prim Care 2016;43(4):543-57.
  7. Zhong L, Chadha J,  Ameri A. A curious case of pseudothrombocytopenia due to in vitro agglutination. Case Rep Hematol 2020;2020:6236350. doi: 10.1155/2020/6236350.

How to cite / Atıf için: Akbayram HT, Pekpak E. Nadir bir trombositosipeni nedeni: yalancı trombositopeni. Euras J Fam Med 2020;9(3):184-6. doi:10.33880/ejfm.2020090310.


Download Full Text Add to Favorites