EURASIAN JOURNAL OF

FAMILY MEDICINE

AVRASYA AİLE HEKİMLİĞİ DERGİSİ

Total Visitors : 112,564

 

Bir İl Merkezinde Görev Yapan Din Görevlilerinin Organ Nakli Ve Bağışına Bakış Açıları

Perspectives of Religious Officials Working in a City Center on Organ Transplantation and Donation

Şemsinnur Göçer, Nursel Üstündağ Öcal

Euras J Fam Med 2020;9(3):163-9. https://doi.org/10.33880/ejfm.2020090307

 

Original Research / Orijinal Araştırma


ÖZ

Amaç: Organ ve doku nakli bekleyen hastaların sayısı gün geçtikçe artmasına rağmen, organ bağışı sayısı henüz hastaların ihtiyaçlarına cevap verecek düzeyde değildir. İnsanların kişisel veya bazı dini inançlarıyla beraber, konu hakkındaki bilgi eksikliği de bu durumun ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Kimi insanlar dini inançlarından dolayı organ bağışlamaktan kaçındıkları için toplumun bu konuda doğru bilgilendirilerek onlara rehberlik edilmesinde din görevlileri önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada din görevlilerinin organ bağışına bakış açılarının belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırmada Yozgat il merkezinde görev yapan din görevlileri ile yapılmıştır. Araştırma 141 kişi ile tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak yaş, cinsiyet, eğitim durumu gibi sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, organ bağışı ve nakline ilişkin görüşlerini belirleyen 20 soruluk anket formu araştırmacıların gözetiminde katılımcılar tarafından doldurulmuştur. 

Bulgular: Katılımcıların %62,4’ü organ bağışı ile ilgili bilgisi olduğunu, %54,6’sı bu bilgiyi televizyondan aldığını %64,5’i organ bağışlamak istediğinde nasıl bir yol izleyeceğini bilmediğini,  %72,3’ü ise organ bağışı ile ilgili bilgi almak istediğini ifade etti. Organ bağışında bulunan katılımcıların oranı %2,9 idi. 

Sonuç: Araştırmaya katılan din görevlilerinin yarıdan fazlasının konu hakkında bilgileri olmasına rağmen  organ bağışlama oranı genel toplumdan farklı değildi. 

Anahtar kelimeler:  organ bağışı, organ nakli, din görevlileri

ABSTRACT

Aim: Although number of patients requiring organ and tissue transplantation is gradually increasing over time, number of organ donations is not sufficient to meet such requirement. This is due to gap in the knowledge regarding organ transplantation as well as individual or religious thoughts. Since some people avoid from organ donation because of their religious beliefs, religious officials play an important role in guiding such people by providing accurate information. In this study, it was aimed to determine perspectives on organ donation among religious officials. 

Methods: This descriptive study was conducted on 141 religious officials working in Yozgat province. A data sheet including sociodemographic characteristics such as age, gender, education level and a 20-item questionnaire about opinions on organ donation and transplantation were used for data collection. 

Results: Of participants, 62.4% reported that they have knowledge about organ donation; 54.6% reported that they learned from visual media; 64.5% reported that they do not know how to donate organ; and 72.3% reported that they wish to have knowledge about organ donation. Only 2.9% of participants were donors. 

Conclusion: Although level of knowledge was moderate in religious officials who have important role in organ donation, organ donation rate was comparable with general population.

Keywords: Organ donation, organ transplantation, religious officials


Giriş

Organ nakli, vücutta görevini yapamayan bir organın yerine canlı ya da ölü bir vericiden alınan sağlam bir doku veya organın nakledilmesi işlemidir (1). Son yıllarda organ naklinde büyük gelişmeler yaşansa da, nakledilecek organın temin edilmesi anlamına da gelen organ bağışı önemli bir sorun olmaya devam etmektedir (2). 

Organ bağışı, bireyin hayatta iken, kendi özgür iradesiyle, yaşamının tıbben sona ermesinden sonra, doku ve organlarının diğer hastaların tedavisinde kullanılabilmesi için, belgelendirerek onay vermesidir (3). Organ bağışı için en uygun kaynak geri dönüşümsüz beyin hasarı gerçekleşmiş, mümkünse genç, tıbben sağlıklı ve beyin dışındaki tüm organları iyi çalışan bir donördür. Ancak bu şartlara uyan organ donör sayısının yeterli olmaması sebebiyle, bu kriterler daha da genişletilerek, akraba olan ve olmayan canlı donörlerin de kullanıldığı belirtilmektedir (4).

Ülkemizde organ bağışı ve nakli ile ilgili veri tabanı Sağlık Bakanlığı tarafından yönetilmektedir. Konu ile ilgili istatistikler, Organ, Doku Nakli ve Diyaliz Hizmetleri Daire Başkanlığı veri tabanında toplanmaktadır. Ülkemizde organ bağışı ile ilgili çalışmalar ve uygulamalar 29.05.1979 tarih ve “2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Yasası” na göre yapılmaktadır. Bu yasa, 2000 yılında “Organ ve Doku Nakli Hizmetleri Yönetmeliği” ile daha detaylı hale getirilmiştir (5).

Organ ve doku nakli bekleyen hastaların sayısı gün geçtikçe artmasına rağmen, organ bağışı sayısı henüz hastaların ihtiyaçlarına cevap verecek düzeyde değildir. İnsanların kişisel veya bazı dini inançlarıyla beraber, konu hakkındaki bilgi eksikliği de bu durumun ortaya çıkmasına neden olmaktadır (6-9).

Günümüzde organ bağışı ve organ naklinin, insan uzvu üzerinde olması ayrıca, din, hukuk ve ahlaki boyutları olan ve tüm bunları yakından ilgilendiren bir konu olduğu belirtilmektedir.  Çoğunluğunu müslümanların oluşturduğu, geleneksel ve muhafazakar bir tutum sergileyen toplumumuzun, organ bağışına ve nakline şüphe ile yaklaşması ve bunu bazı dini gerekçelere dayandırması normal karşılanabilse de, organ nakli ve bağışına karşı sergilenen olumsuz tavrın değişebilmesi de mümkündür. Organ nakli ve organ bağışı konusunda halka öncülük eden iki meslek grubunun hekimler ve din adamları olduğu göz önüne alınırsa, din görevlilerinin halkı bilgilendirme ve onlara bu konuda önderlik etme hususunda en etkili meslek gruplarından oldukları bir gerçektir ve bu sebeple din görevlilerinin organ bağışı ve nakli konusundaki düşüncelerinin belirlenmesi önemlidir (10). 

Bu çalışmada Yozgat il merkezinde görev yapan din görevlilerinin organ nakli ve organ bağışına ilişkin düşüncelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem

Tanımlayıcı kesitsel tipteki bu araştırma, Yozgat il merkezinde görev yapan din görevlileri ile yapılmıştır. Araştırma için Yozgat İl Müftülüğü’nden kurum izni ve Yozgat Bozok Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik onay alınmıştır. Bu çalışmada örneklem seçimi yapılmamış, evrenin tamamını oluşturan yaklaşık 200 din görevlisinin araştırma kapsamına alınması planlanmıştır. Araştırmanın verileri Şubat 2020- Mart 2020 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma sonunda 141 kişiye ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından literatür incelemesi sonucunda oluşturulan yaş, cinsiyet, eğitim durumu gibi sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, organ bağışı ve nakline ilişkin bilgi düzeyini ölçen 20 soruluk anket formu kullanılmıştır. Anketler, müftülük aylık olağan toplantıları esnasında din görevlileri tarafından araştırmacıların gözetiminde doldurulmuştur. Tanımlayıcı özellikler ile ve organ bağışı/nakline ilişkin elde edilen veriler istatistik paket programda analiz edilmiş olup, araştırma bulgularına ilişkin sonuçlar sayı ve yüzdelik dilimler ile ifade edilmiştir.

Bulgular

Katılımcıların yaş ortalaması 39,4±9,5; %66’ı erkek ve %73’ü üniversite mezunu idi.

Katılımcıların %62,4’ü organ bağışı ile ilgili bilgisi olduğunu, %64,5’i organ bağışlamak istediğinde nasıl bir yol izleyeceğini bilmediğini, %72,3’ü ise organ bağışı ile ilgili bilgi almak istediğini ifade etti. Organ bağışında bulunan katılımcıların oranı %2,9 iken, bağışta bulunmayı düşünenlerin oranı ise %7,3 idi. Katılımcıların ailesinde organ bağışı yapanların oranı %3,5 idi (Tablo 1). 

 

Tablo 1. Katılımcıların organ bağışı/nakline yönelik sorulara verdikleri yanıtların dağılımı

Sorular

 

Sayı

%

Organ bağışı ile ilgili bilginiz var mı? (n=141)

Evet

88

62,4

Hayır

53

37,6

Organ bağışlamak istediğinizde nasıl bir yol izleyeceğinizi biliyor musunuz?(n=141)

Evet

50

35,5

Hayır

91

64,5

Organ bağışı hakkında sağlık profesyonellerinden  bilgi almak ister misiniz?  (n=141)

Evet

102

72,3

Hayır

39

27,7

Organ bağışında bulundunuz mu?(n=141)

Evet

4

2,9

Hayır

136

97,1

Organ bağışında bulunmadıysanız, organ bağışında bulunmayı düşünüyor musunuz?(n=136)

Evet

10

7,3

Hayır

40

29,2

Kararsızım

86

63,5

Ailenizde organ bağışı yapan var mı? (n=141)

Evet

5

3,5

Hayır

136

96,5

Dini yönden organ bağışını uygun buluyor musunuz? (n=141)

Evet

101

71,6

Hayır

31

22,0

Kararsızım

9

6,4

Bir yakınınız ölümü halinde organlarının bağışlanması istenirse kabul eder misiniz?(n=141)

Evet

91

64,5

Hayır

42

29,8

Kararsızım

8

5,7

Ailenizde birine organ lazım olsa bağışlar mısınız? (n=141)

Evet

120

85,1

Hayır

13

9,2

Kararsızım

8

5,7

Organ bağışını, insanlık için gerekli ve uygun bir davranış olarak görüyor musunuz? (n=141)

Evet

122

86,5

Hayır

9

6,4

Kararsızım

10

7,1

Sağlık durumunuz sebebiyle size organ nakli yapılması zorunlu olsa kabul eder misiniz? (n=141)

Evet

119

85,0

Hayır

14

10,0

Kararsızım

8

5,7

Mesleğinizden dolayı size, organ bağışı ile ilgili soru yöneltiliyor mu? (n=141)

Evet

85

60,3

Hayır

56

39,7

Toplam

 

100,0

Organ bağışını dini yönden uygun bulanların oranı %71,6 olarak belirlendi. Bir yakınının ölümü halinde “organlarının bağışlanmasını kabul ederim” diyenlerin oranı %64,5; ailesinden bir bireye organ gerekli olduğu durumda ”organ bağışında bulunurum” diyenlerin oranı %85,1 idi. Organ bağışını, insanlık için gerekli ve uygun bir davranış olarak görenlerin oranı %86,5 idi. Kendi sağlık durumu sebebiyle organ nakli yapılması zorunlu olsa  “bağışı kabul ederim diyenlerin” oranı ise %85 idi (Tablo 1).

Katılımcıların yarıdan fazlası mesleğinden dolayı organ bağışı ile ilgili sorularla karşı karşıya geldiklerini ifade etti (Tablo 1).

Katılımcıların televizyon, internet ve gazete/dergi aracılığıyla organ bağışı hakkında bilgi edindiklerini ifade etmişlerdir (Tablo 2).

 

Tablo 2. Katılımcıların organ bağışı ile ilgili bilgiyi nereden aldıklarının dağılımı (n=141)

Bilgi Kaynakları*

Evet

Sayı

%

Televizyon

77

54,6

İnternet 

46

32,6

Gazete/Dergi

34

24,1

Diyanetin düzenlediği hizmet içi eğitimler

29

20,6

Sağlık kuruluşu (doktor, ebe, hemşire)

27

19,1

Kitap

20

14,2

Konferans/Seminer/Toplantı

19

13,5

Okul

13

9,2

Arkadaşlar

13

9,2

Radyo 

7

5,0

Diğer (hoca, alimler, müftü)

6

4,3

*Birden fazla seçenek işaretlenmiştir.

 

Organ bağışında bulunmuş katılımcıların (n=4) tamamı diğer insanların hayatlarını korumak için organ bağışında bulunduğunu belirtirken, %75’i dini inançlarının teşvik ettiği gerekçesi ile ve ileride kendisinin de ihtiyacı olabileceğinden dolayı organ bağışında bulunduğunu ifade etti (Tablo 3).

 

Tablo 3. Organlarını bağışlayanlarda organ bağışını etkileyen durumların dağılımı (n=4)

Durumlar

Evet   

Sayı

%

Diğer insanların hayatlarını korumak

4

100,0

Dini inançlarım teşvik etti

3

75,0

İlerde benimde ihtiyacım olabilir

3

75,0

Diyanetin verdiği hizmet içi eğitimler etkili oldu

2

50,0

Sağlık personeli etkili oldu

2

50,0

Sağlık personeli etkili oldu

2

50,0

Saygın bir görev olduğu için

1

25,0

Diğer kişilerden saygı kazanmak

1

25,0

Medyadan etkilendim

1

25,0

Yakın arkadaşlarım teşvik etti

1

25,0

Toplam

4

100,0

 

Din görevlileri hiç gündemlerine gelmediği ya da ölümden sonra vücut bütünlüğünün bozulmasını istemedikleri için organ bağışında bulunmadıklarını belirtmişlerdir (Tablo 4).

 

Tablo 4. Katılımcıların organ bağışlamama nedenlerinin dağılımı (n=137)

 

Nedenler*

Evet

Sayı

%

Şimdiye kadar hiç gündemime gelmediği için düşünme fırsatım olmadı

57

43,5

Bir neden belirtmek istemiyorum

37

29,9

Ölümden sonra vücut bütünlüğümün bozulmasını istemiyorum

26

20,8

Dini nedenlerle organ ve dokularımı bağışlamadım

16

13,1

Hastalıklarım sebebiyle organ nakline uygun değilim

7

5,7

Organlarımın organ mafyasının eline geçmesinden korktuğum için bağışlamadım

6

4,3

Sağlık kurumlarına güvenmiyorum

5

4,1

Medyada çıkan haberlerden dolayı bağışlamadım

5

4,1

Ailem (veya akrabalarım) organ bağışını doğru bulmuyor

5

4,1

*Birden fazla seçenek işaretlenmiştir.

Din görevlileri tarafından nakil yapılabilen organ ve dokular arasında en çok bilinenleri böbrek (%95,7), karaciğer (%84,1), kalp (%77,7) ve kemik iliği (%68,4) idi (Tablo 5).

 

Tablo 5. Katılımcıların belirttikleri nakil yapılabilecek organ-dokuların dağılımı (n=141)

 

Sayı

%

Böbrek

133

95,7

Karaciğer

116

84,1

Kalp

108

77,7

Kemik iliği

93

68,4

Deri

68

50,7

Kornea

64

48,1

Akciğer

56

40,9

Kemik

28

20,7

İnce barsak

27

20,3

Pankreas

26

19,5

Sinir

17

12,9

Tendon 

13

9,9

*Birden fazla seçenek işaretlenmiştir.

 

Tartışma

Din görevlilerinin organ nakli ve organ bağışına ilişkin düşüncelerinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışmada,  katılımcıların %2,9’u organ bağışında bulunduğunu ifade etmiştir. Çalışmamızda din görevlilerinin ailesinde organ bağışı yapanların oranı ise %3,5 idi. Organ bağışında bulunan bireylere organ bağışında bulunmasında kendisini etkileyen durumlar sorulduğunda ise %100’ü diğer kişilerin hayatlarını korumak için organ bağışında bulunduğunu ifade ederken yaklaşık yarısı da dini inançlarının etkisi olduğunu, ayrıca ileride kendisinin de ihtiyacı olabileceği düşüncesiyle organ bağışı yaptığını belirtmişlerdir. Ayrıca çalışmamızda organ bağışında bulunmayan din görevlilerinin %7,3’ü bunu düşündüğünü %63,5’i ise kararsız olduğunu belirtmişlerdir.

Ülkemizde 291 din görevlisi ile yapılan bir çalışmada sadece 1 kişinin organ bağışında bulunduğu, yine aynı din görevlilerinin %86’sının organ bağışının insan onuruna yakışır bir davranış olmasının yanı sıra bunun temelinde de sağlam bir İslam inancı olduğunu belirttikleri sonucuna ulaşılmıştır (11). Bazı çalışmalarda organ bağışında bulunma oranlarının %3,1 ile %14,1 arasında değiştiği; yine öğrencilerle yapılan bir araştırmada öğrencilerin %2,9’unun bağış kartı bulunduğu belirlenmiştir (12-16).

Çalışmamızda organ bağışında bulunan bireylerin oranı literatürle uyum göstermektedir. Bunun yanı sıra din görevlilerinin yarıdan fazlasının organlarını bağışlama konusunda kararsız olması sebebiyle, bu gruptaki bireylerin istekli gruba dahil edilmesi için çeşitli eğitim seminerleri planlanması yararlı olabilir.

Çalışmamıza katılan din görevlilerinin %71,6’sı organ bağışını dini yönden uygun bulduğunu ve %86,5’i organ bağışını, insanlık için gerekli ve uygun bir davranış olarak gördüklerini ifade etmişlerdir.

Keçecioğlu ve ark.nın (6) çalışmasında din görevlilerinin % 86,2’si organ bağışının onurlu bir insani davranış olduğunu ve İslami şartlar altında kabul edilebilir olduğunu, başka bir çalışmada din görevlilerinin %78,9’u organ bağışı yapacağını bildirmenin içten ve özverili bir davranış olduğunu belirtmişlerdir.

Çalışmamızdaki bu sonuçlar literatürle uyum göstermektedir. İslam dini hem insana hem de yaşamın korunması ve hayatın devamlılığının sürdürülmesine önem vermektedir (17).  Dolayısıyla İslam dininin uygulayıcı ve eğitici konumunda önemli rol oynayan din görevlileri üzerindeki olumlu etkisi olduğu söylenebilir. 

Çalışmamızda din görevlilerinin organ bağışında bulunmama nedenleri arasında ilk üç sırada %43,5’i hiç gündeminde olmadığı ve düşünme fırsatı olmadığını, %29,9’u bir neden belirtmek istemediğini ve %20,8’i de öldükten sonra vücut bütünlüğünün bozulmasını istemediğini ifade etmişti.

Öğrencilerle yapılan bir çalışmada organ bağışında bulunmama nedenlerinin “vücut bütünlüğünün bozulmasını istememe” (%5,8), “tam olarak ölmeden organ-dokuların alınmasından korkma” (%5,8) ve “dini açıdan uygun olmadığını düşünme” (%5,8) olduğu belirlenmiştir (16). Pek çok çalışmada da buna benzer sonuçlar elde edilmiştir (1,18). Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar literatürle benzerlik göstermektedir. 

Araştırma grubunun %62,4’ü organ bağışı ve nakli ile ilgili bilgileri olduğunu, yarıdan fazlası bu bilgileri televizyon, %32,6’sı internet ve %24,1’i gazete, dergi aracılığıyla edindiklerini belirtmişlerdir. Çalışmamız-daki bu sonuçlar literatürle benzerdir (1,18). Öğrencilerle yapılan bir çalışmada öğrencilerin %70,9’u organ nakli konusundaki bilgileri medyadan aldıklarını ifade etmişlerdir (16). Medyanın önemli olduğu, organ bağışı ve nakli konusunda medyanın doğru yönlendirilmesi için medya ile iletişim içinde bulunulması, bireylerin doğru bilgilendirilmesi bakımından yararlı olacaktır. 

Çalışmamızda din görevlilerinin %64,5’i organ bağışlamak istediğinde nasıl bir yol izleyeceğini bilmediğini ifade etmiştir. Ayrıca %72,3’ü organ bağışı hakkında sağlık profesyonellerinden seminerler vb. şeklinde de bilgi almak istediklerini belirtmişlerdir.

Din görevlileri her ne kadar organ bağışı ve nakli ile ilgili büyük oranda bilgi sahibi olduklarını belirtseler de; hem konu ile ilgili sağlık profesyonellerinden bilgi almak istemeleri, hem de organ bağışlamak istediğinde nasıl bir yol izleyeceğini bilmediğini ifade etmiş olmaları bu konudaki eksikliklerinin farkında olduklarını ve bunun giderebilmesi için çaba sarf etmeleri bakımından önemlidir.

Çalışmamızda din görevlilerinin yarıdan fazlası böbrek (%95,7), karaciğer (%84,1), kalp (%77,7), kemik iliği (%68,4), deri(%50,7) organ ve dokularının nakil yapılabildiğini bildiklerini ifade etmişlerdir.

Yapılan araştırmalarda da nakil yapılabilen organlardan en çok bilinenlerin böbrek, karaciğer ve kalp olduğu belirlenmiştir (6,19-21).

Böbreğin bağışlanabilen organlar arasında daha fazla bilinmesinin nedeni, Türkiye’de en çok böbrek naklinin yapılması ve özellikle medyada böbrek nakli haberlerine daha fazla rastlanıyor olması olabilir (6).

Din görevlileri ile yapılan bir çalışmada aileden birinin ihtiyacı halinde organ bağışı yapma oranı %85,0; hayatta kalabilmek için başkasının organını kabul etme oranı ise %77,4 olarak belirlenmiştir (6). Öğrencilerle yapılan bir çalışmada ise kendilerinin veya yakın akrabalarının ihtiyacı olduğunda organ-doku almak isteyenlerin oranı %80,4’tür (16). Yaşar ve ark.’nın (1) çalışmasında da benzer sonuç bulunmuştur.

Bizim çalışmamızda da din görevlilerinin, ailesinden bir bireye organ gerekli olduğu durumda, kendi sağlık durumu sebebiyle organ nakli yapılması zorunlu olması halinde ya da bir yakınının ölümü halinde organlarının bağışına daha olumlu baktıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmamızdan elde edilen bu sonuç literatürle benzerlik göstermektedir (11).

Çalışmamızda kendisi organ bağışında bulunanların oranı %2,9 ve ailesinde organ bağışında bulunanların oranı ise %3,5 idi.Araştırmadan elde edilen bu veriler, din görevlileri tarafından organ bağışının benimsenen bir davranış olduğu fakat organ bağışına olan katılımının henüz istenilen düzeyde olmadığının bir sonucudur.

Çalışmamızda din görevlilerinin %60,3’ü mesleğinden dolayı organ bağışı ile ilgili sorularla karşı karşıya geldiklerini ifade etmişlerdir.

Organ nakliyle ilgili dini, tıbbi ve ahlaki kuralların bir arada olduğu üç temel unsurun belirleyici bir rol oynadığı belirtilmektedir. Bu sebeple insan hayatının kurtarılması ve hayatın devam ettirilmesi söz konusu olduğunda bu temel unsurların genel olarak ortak bir paydada buluşmaları gerekmektedir (22).

Toplumdaki bireylerin organ bağışı ile ilgili soruları yönelttiği meslek gruplarının başında din görevlilerinin geldiği aşikardır. Organ nakli ve bağışının insan üzerinde gerçeklemesi ve onunla ilgili olması bu konuya çekince ile bakılmasına neden olmaktadır. Aynı zamanda toplumumuzun büyük çoğunluğunun Müslüman olması, geleneksel ve muhafazakâr bir tutuma sahip olmaları da bu konuya olan bakış açısını etkilemektedir.  Bu noktada İslam dini açısından organ nakli ve bağışının yerinin belirlenmesinde din görevlilerinin topluma rehberlik etmeleri beklentisi ön plana çıkmakta ve bu konu ile ilgili sorular en çok bu meslek grubuna yöneltilmektedir.

Çalışmamızda din görevlilerinin yarıdan fazlası organ bağışı hakkında bilgi sahibi olmasına rağmen; organ bağışlama oranı istenilen düzeyde değildi. Kendisi ya da aileden birine ihtiyaç duyulduğunda başkasından organ almaya olumlu yaklaşım sergilerken, organ bağışlama konusunda daha olumsuz bir görüşü benimsemekteydiler.

Sonuç

Organ bağışına gereksinimin giderek artmakta olduğu gerçeğinden yola çıkarak; toplumun her kesimine yönelik, bilgilendirme sağlayan, toplumda özellikle dini açıdan kaynaklanan çekincelerin giderilmesi konusunda önemli bir etkiye sahip olan din görevlilerinin, topluma örnek olmaları bakımından organ bağışına teşvik edilmeleri; topluma verilen vaaz vb. toplantılarda organ bağışı konusuna özellikle değinilerek toplumun bilinçlenmesi  sağlanabilir. Din görevlilerinde olduğu gibi, toplumun birçok kesiminde de organ bağışı ile ilgili bilgiye en sık ulaşma araçlarından olan televizyonlarda, sağlık profesyonellerince organ bağışına yönelik bilgilendirme içerikli programların daha sık yapılması önerilir.

 

Kaynaklar

  1. Yaşar M, Oğur R, Uçar M, Göçgeldi E, Yaren H, Tekbaş ÖF, et al. Bir sağlık meslek yüksekokulu son sınıf öğrencilerinin organ bağışı konusundaki tutumları ve tutumlarına etki eden faktörler. Genel Tıp Dergisi 2008;18(1):33-7. 
  2. Tilif S, Gürkan A, Kaçar S, Varılsüha C, Karaca C, Onursal K, et al. Organ bağışına etki eden faktörler. Turkish Journal of Surgery 2006;22(4):133-6. 
  3. Akış M, Katırcı E, Uludağ HY, Küçükkılıç B, Gürbüz T, Türker Y, et al. Süleyman Demirel Üniversitesi personelinin organ-doku bağışı ve nakli hakkındaki bilgi ve tutumları. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi 2008;15(4):28-33. 
  4. Edirne T. Türkiye’de organ ve doku nakli uygulamaları: sonuçları ve strateji önerileri. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences 2004;24(3):261-6.
  5. Şantaş G, Şantaş F. Türkiye’de organ bağışının mevcut durumu ve organ bağışında stratejik iletişimin önemi. SDÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2018;9(2):163-8.
  6. Kaymak R, Alkoy S. Bolu il merkezi din görevlilerinin organ bağışı hakkında bilgi tutum ve davranışları ile bunları etkileyen etmenler. Abant Tıp Dergisi 2017;8(3):119-27.  
  7. Bölükbaş N, Eyüpoğlu A, Kur P. Organ bağışı hakkında üniversite öğrencilerinin düşünceleri. O.M.Ü. Tıp Dergisi 2004;21(2):73-7.
  8. Göz F, Şalk Gürelli Ş. Yoğun bakım hemşirelerinin organ bağışı ile ilgili düşünceleri. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 2007;2(5):77-88.
  9. Acar Hİ. Organ bağışının dinimizdeki yeri. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2007;(27):17-30.
  10. Düzenli Y. İslami kaynaklar açısından organ nakli. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği- Hukuku Tarihi 2005;13(2):125-30.
  11. Keçecioglu N, Tuncer M, Yücetin L, Akaydin M, Yakupoğlu G. Attitudes of religious people in Turkey regarding organ donation and transplantation. Transplantation Proceedings 2000;32(3):629-30.
  12. Tekbaş H, Korkmaz A. Bir sağlık meslek yüksekokulu öğrencilerinin organ bağışı konusundaki tutumları ve tutumlarına etki eden faktörler. Genel Tıp Dergisi 2008;18(1):33-7.
  13. Naçar M, Çetinkaya F, Kanyılmaz D, Tokgöz B, Utaş C. Hekim adaylarının organ nakline bakış açıları. Türk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi 2001;10(2):123-8.
  14. Bilgel N, İrgil C, Özen Y, Beyhan E, Çağlayan H, Bilgel H. Sağlık personeli ve tıp öğrencilerinin organ bağısı, nakli ve beyin ölümü hakkındaki bilgi ve tutumları. Ulusal Cerrahi Dergisi 1994;10(5):301-6.
  15. Akgün S, Tokalak I, Erdal R. Attitudes and behavior related to organ donation and transplantation: a survey of university students. Transplant Proc 2002;34(6):2009-11.
  16. Baykan Z, Naçar M, Yamanel R, Uzun AÖ, Dağlıtuncezdi Ş, Davran H, et al. Tıp fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin organ-doku nakli konusundaki bilgi, tutum ve davranışları. Ulusal Cerrahi Dergisi 2009;25(4):137-41.
  17. Golmakani MM, Niknam MH, Hedayat KM. Transplantation ethics from the Islamic point of view. Medical Science Monitor 2005;11(4):105-9.
  18. Özmen D, Çetinkaya A, Sarızeybek B, Zeybek A. Celal Bayar Üniversitesi Manisa Sağlık Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin organ bağışına ilişkin bilgi ve görüşleri. Türkiye Klinikleri J Med Sci 2008;28(3):311-8.
  19. Kara S, Salman Z, Öngel K. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi sağlık personelinin organ bağışına bakışı. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi 2012;11(1):33-9.
  20. Özer N, Sarıtaş S, Karaman Özlü Z. Hemşirelik öğrencilerinin organ nakli ve bağışı konusundaki bilgi ve düşüncelerinin incelenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2010;13(2):1-11.
  21. Gürdil Yılmaz S, Opak Yücel B, Çuhadar D. Knowledge and attitudes of the faculty of theology students on organ transplantation. J Relig Health 2017;56(3):1042–51.
  22. Karaman F. Organ nakli ve dini boyutu üzerine bir değerlendirme. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi 2019;10(1):9-33.

How to cite / Atıf için: Göçer Ş, Üstündağ Öcal N. Bir il merkezinde görev yapan din görevlilerinin organ nakli ve bağışına bakış açıları. Euras J Fam Med 2020;9(3):163-9. doi:10.33880/ejfm.2020090307.


Download Full Text Add to Favorites